Ngũ Hành Sơn Đà Nẵng: một buổi sáng leo Thủy Sơn, xuống động Huyền Không

Chạy xe từ trung tâm Đà Nẵng về phía Hội An, giữa dãy khách sạn và nhà dân bỗng nhô lên mấy khối núi đá vôi, sườn phủ cây, đỉnh lởm chởm. Đó là Ngũ Hành Sơn, người địa phương hay gọi là Non Nước. Năm ngọn mang tên Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, nhưng lần đầu tới chỉ cần lên Thủy Sơn, nơi gom gần hết chùa, động và chỗ ngắm cảnh.

Ngũ Hành Sơn có đáng ghé không, mất bao lâu #

Khu núi nằm ngay trên đường Đà Nẵng - Hội An, vé rẻ, vài tiếng là đi qua chùa cổ, xuống động có tượng Phật tạc vào vách rồi đứng trên cao nhìn dọc bờ biển. Đây vẫn là chốn thờ tự, ngày nào cũng có người lên thắp hương. Núi nằm giữa phố, quanh chân là nhà dân và xưởng đá, ai mong cảnh núi non hoang vắng sẽ thấy hơi hụt. Vào thêm động Âm Phủ thì tính thêm chừng nửa tiếng.

Đây chỉ là phí tham quan, chưa gồm xe; bản đồ cũ có thể còn ghi phường Hòa Hải.

Đi lúc nào cho đỡ nóng, đỡ đông #

Bậc đá và sân chùa phần lớn hứng nắng, trưa hè đá hắt nhiệt lên khá gắt. Tụi mình gợi ý có mặt lúc mở cửa, khi lối lên còn mát và chưa có xe đoàn. Đến sau 16h thì chỉ ghé vài điểm gần lối lên, vì khu đóng cửa lúc 17h30. Muốn đi đủ vòng chùa, động và điểm ngắm trong hai đến ba tiếng, cứ dành buổi sáng. Riêng động Huyền Không, vệt nắng qua vòm rõ hơn khi mặt trời đã lên cao, nên đi chùa trước, động sau.

Mùa mưa ở Đà Nẵng dồn vào những tháng cuối năm. Sau mưa, bậc đá cẩm thạch mòn nhẵn và nền động rất trơn. Mưa nhỏ thì vẫn dạo được tầng chùa với giày đế cao su bám, nhưng bỏ đoạn leo đỉnh. Có dông, mưa lớn hay cảnh báo lũ của thành phố thì hoãn chuyến, kể cả khi đã đặt xe; đi tháng 11 thì nắm trước cách đọc cảnh báo mưa lũ ở Đà Nẵng.

Đông nhất là cuối tuần, ngày lễ và lễ hội Quán Thế Âm dưới chân Kim Sơn, ngày 17 đến 19 tháng 2 âm lịch, thường rơi vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 dương lịch.

Thang máy hay leo bậc #

Thủy Sơn có hai lối lên, mỗi lối có quầy vé; đi bộ thì hơn 150 bậc đá. Thang máy ở lối phía đường Huyền Trân Công Chúa, lối gần động Âm Phủ chỉ có bậc. Thang chỉ đưa lên tầng chùa Linh Ứng và tháp Xá Lợi, nên muốn tới chùa Tam Thai, động Huyền Không hay các điểm ngắm cao hơn vẫn phải leo tiếp. Tụi mình gợi ý đi thang lên, đi bộ xuống. Xuống bậc dốc thì bước chậm, đặt cả bàn chân lên mặt bậc, vịn lan can hay vách đá, nhất là khi bậc còn ướt.

Người đau gối, bệnh tim mạch, đang mang thai hay người lớn tuổi nên đi thang và dạo quanh tầng chùa Linh Ứng; muốn leo đỉnh hay chui lối động hẹp thì hỏi bác sĩ trước. Mang địu thay xe đẩy, nắm tay trẻ nhỏ ở bậc dốc và mép đá. Đi giày đế bám thay dép lê, mang nước, nón; chóng mặt vì nắng thì dừng leo, vào chỗ mát.

Một vòng Thủy Sơn: chùa, động, điểm ngắm #

Lối trên Thủy Sơn nối vòng, có biển chỉ đường ở các ngã rẽ chính. Các chặng dưới đi từ chỗ thang máy lên, đỉnh để cuối.

Chùa Linh Ứng và Vọng Hải Đài

Ra khỏi thang máy là chùa Linh Ứng, quay mặt ra biển, được vua Minh Mạng cho dựng lại năm 1825. Theo lối đá bên phải chùa lên một đoạn là Vọng Hải Đài: bãi cát chạy dài bên dưới, ngày trời trong thấy cả Cù Lao Chàm ngoài khơi phía đông nam.

Chùa Tam Thai và Vọng Giang Đài

Đi tiếp là chùa Tam Thai, lập năm 1630. Sân chùa rộng, có tượng Phật Di Lặc và nhiều cây cảnh, hợp để nghỉ chân trước khi xuống động. Vọng Giang Đài nhìn về phía tây, ra các ngọn núi còn lại và sông Cổ Cò.

Ảnh: Chainwit.

Động Hoa Nghiêm và động Huyền Không

Từ bên phải chùa Tam Thai rẽ vào lối khá bằng, qua cổng đá đề "Huyền Không Quan" là động Hoa Nghiêm nhỏ có tượng Quan Âm. Bước xuống hơn 20 bậc nữa là động Huyền Không, rộng, thoáng và theo tụi mình là đẹp nhất Thủy Sơn. Vòm động như chiếc chuông úp, nắng lọt qua các lỗ thông thành vệt dài xuyên khói hương, rọi lên tượng Phật Thích Ca do nghệ nhân làng đá Non Nước tạc năm 1960.

Ảnh: Vyacheslav Argenberg

Bậc xuống động dốc, nền đá ẩm, mắt cần vài giây để quen bóng tối, nên dừng ở đầu bậc một chút rồi hẵng bước xuống. Thời kháng chiến, động từng là căn cứ bí mật. Để ý cả vách đá quanh núi, nơi còn những dòng chữ Hán Nôm khắc từ thế kỷ XVII đến XX, gọi là ma nhai.

Động Tàng Chơn và đoạn lên đỉnh

Lúc quay về, ghé động Tàng Chơn ngay sau chùa Linh Ứng, lòng động thông lên trời qua cửa Thiên Long Cốc. Lối lên các điểm cao nhất dốc và hẹp hơn hẳn, có đoạn phải vịn vào đá, bù lại là toàn cảnh biển chạy về phía Sơn Trà. Cất điện thoại để hai tay rảnh, bỏ qua khi đá ướt hay có dông, và đứng lùi khỏi mép đá khi chụp ảnh.

Ảnh: Dominic Nelson

Động Âm Phủ: có nên mua thêm vé #

Âm Phủ nằm dưới chân phía nam Thủy Sơn, bán vé riêng. Qua cầu Âm Dương, lối trong động chia hai ngả: xuống "Địa Ngục" với tượng tái hiện các hình phạt trong truyền thuyết, hoặc lên "Thiên Đường" theo bậc đá sáng dần về phía có ánh trời. Động đáng thêm 20.000 đồng nếu bạn thích chuyện dân gian và không ngại chỗ tối, ẩm. Lối đi hẹp, có đoạn leo dốc, người sợ chỗ kín nên bỏ qua; cảnh hình phạt khá rùng rợn với trẻ nhỏ.

Mặc gì, cư xử ở chùa #

Làng đá Non Nước: xem hay mua #

Quanh chân núi là xưởng và cửa hàng của làng đá mỹ nghệ Non Nước, nghề có từ khoảng thế kỷ XVII. Sân trước nhiều xưởng bày kín tượng Phật, sư tử, cá chép đủ cỡ, dạo xem không mua cũng được. Từ năm 1990 Ngũ Hành Sơn không còn được khai thác đá, thợ làng nhập đá từ nơi khác về, nên món bạn mua là đồ thủ công Non Nước chứ không phải đá của chính ngọn núi vừa leo.

Ảnh: Martin Lewison

Muốn mua thì dạo vài xưởng, so cùng loại đá, cùng cỡ rồi mới trả giá. Hỏi rõ đá gì, giá đã gồm đóng thùng và chở về tận nhà chưa, có hóa đơn không.

Đi Ngũ Hành Sơn từ Đà Nẵng, Hội An #

Từ cầu Rồng đi taxi hay xe công nghệ chừng 15 phút. Gọi xe thì đặt điểm đến là Ngũ Hành Sơn hoặc số 81 Huyền Trân Công Chúa, đừng chọn "chùa Linh Ứng" vì chùa trùng tên có tượng Quan Âm lớn trên Sơn Trà dễ bị chọn nhầm. Đi xe máy thì gửi ở bãi gần cổng, hỏi giá trước khi đưa chìa khóa.

Xe buýt số 02 (Bến xe Trung tâm - Cửa Đại, Hội An) chạy dọc đường Lê Văn Hiến. Từ Đà Nẵng xuống ở trạm 754 Lê Văn Hiến, đi bộ chừng 550 m vào khu cổng. Từ Hội An lên thì xuống trạm đối diện 722-724 Lê Văn Hiến, ghi Chùa Non Nước. Đi trên vỉa hè và sang đường ở chỗ có vạch. Xe chạy 5h15-18h30, 15-30 phút một chuyến, vé 8.000 đồng cho chặng tới 10 km, 20.000 đồng cho chặng 10-25 km.

Từ phố cổ Hội An chạy đường ven biển chừng 30 phút. Tụi mình gợi ý leo Thủy Sơn từ sáng sớm, trưa về Hội An nghỉ, chiều chọn thêm một trong những việc đáng làm ở Hội An. Núi nằm giữa hai nơi, nên ở Đà Nẵng hay Hội An đều tiện.

Từ Hội An ra sân bay Đà Nẵng, ghé Ngũ Hành Sơn khá tiện đường; từ khu núi tới sân bay còn chừng 11 km. Thuê xe trọn chuyến để hành lý nằm trên xe, chỉ ghé khi đã tính đủ giờ làm thủ tục, mưa hay đường đông thì bỏ qua. Đi tiếp Nha Trang thì sáng ghé núi, chiều lên tàu đêm hoặc bay vào Nha Trang.

Hỏi đáp về Ngũ Hành Sơn #